Kuraklık Stresi Altındaki Makarnalık Buğday Yerel Çeşitlerinde Deniz Yosunu Uygulamasının Fizyolojik Özellikler Üzerine Etkisinin Değerlendirilmesi

Özet

Kuraklık stresi, dünya genelinde buğday üretimini sınırlandıran en önemli abiyotik stres faktörlerinden biridir ve bitki büyümesi ile fizyolojik performansta önemli azalmalara neden olmaktadır. Deniz yosunu temelli biyostimülantlar, bitkilerin çevresel stres koşullarına karşı toleransını artırmadaki potansiyel rolleri nedeniyle son yıllarda önemli ölçüde ilgi çekmektedir. Bu çalışma, sera koşullarında şiddetli kuraklık stresine maruz bırakılan makarnalık buğday yerel çeşitlerinde deniz yosunu uygulamasının bazı fizyolojik özellikler üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Bitki materyali olarak iki standart çeşit ve sekiz yerel genotip kullanılmıştır. Bitkiler kontrollü sera koşullarında yetiştirilmiş ve kardeşlenme döneminde %80 kuraklık stresine maruz bırakılmıştır. Bitki gelişimi süresince %2’lik deniz yosunu ekstraktı iki kez yapraktan uygulanmıştır. Kuraklık koşulları altında çeşitli fizyolojik ve morfolojik parametreler değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, incelenen özelliklerin çoğunda genotipler ve uygulamalar arasında önemli farklılıklar olduğunu göstermiştir. Kuraklık stresi genel olarak nispi su içeriği, SPAD değerleri, bitki boyu, bayrak yaprak alanı ve biyokütle birikiminde azalmalara neden olmuştur. Bununla birlikte, bazı yerel genotiplerin stres koşulları altında nispeten daha yüksek fizyolojik performans göstermesi, kuraklık toleransında genotipe bağlı varyasyon bulunduğunu ortaya koymuştur. Deniz yosunu uygulaması bazı genotiplerde bitkinin su durumunu ve klorofil korunmasını iyileştirerek kuraklığın olumsuz etkilerini kısmen azaltmış, ancak tepkilerin genotipe ve incelenen parametreye bağlı olarak değiştiği belirlenmiştir. Genel olarak bulgular, makarnalık buğday yerel çeşitlerinin kuraklık stresine fizyolojik adaptasyon açısından önemli düzeyde varyasyon gösterdiğini ve deniz yosunu temelli uygulamaların genotip ve stres şiddetine bağlı olarak stresin azaltılmasına katkı sağlayabileceğini ortaya koymuştur. Bu çalışma, makarnalık buğdayda kuraklık toleransını geliştirmeye yönelik gelecekteki ıslah programları için yararlı bilgiler sunmakta ve su kısıtlı koşullarda biyostimülant uygulamalarının potansiyel kullanımını vurgulamaktadır.