Sentinel-2 NDVI ve Gecikmeli Meteorolojik Değişkenler Kullanılarak Elma Bahçesi Vejetatif Gelişiminin İklim Duyarlılığının Niceliksel Analizi

Özet

Yarı kurak bölgelerde iklime duyarlı sulama yönetimi açısından, kısa dönemli iklimsel değişkenliğin bahçe taç dinamiklerini ne ölçüde düzenlediğinin anlaşılması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’nin İç Anadolu Bölgesi’nde, Niğde ilinde bulunan ticari olarak işletilen ve damla sulama ile sulanan bir elma bahçesinde, sezon içi taç vigor dinamikleri niceliksel olarak değerlendirilmiştir. 2023 yetişme sezonuna ait 15 günlük NDVI kompozitlerini elde etmek amacıyla Sentinel-2 yüzey yansıtım görüntüleri işlenmiş, parsel içi heterojenliği değerlendirmek için ise aylık mekânsal NDVI haritaları üretilmiştir. Eş zamanlı meteorolojik veriler 15 günlük aralıklarda birleştirilmiş ve gecikmeli iklim değişkenleri çoklu doğrusal regresyon çerçevesine dâhil edilmiştir. Regresyon modeli, sezon içi NDVI değişkenliğinin %74’ünü açıklamıştır (R²=0.74, p<0.001). Gecikmeli ortalama hava sıcaklığı, taç vigor üzerinde güçlü ve pozitif bir etki göstermiştir (β=0.0131, p<0.001); buna karşılık gecikmeli güneş radyasyonu ile istatistiksel olarak anlamlı negatif bir ilişki belirlenmiştir (β=-0.0275, p=0.015). Model tanılamaları, artıklar arasında belirgin bir otokorelasyon bulunmadığını göstermiştir (Durbin-Watson=1.66). Mekânsal analiz ayrıca, yeknesak sulama uygulamalarına rağmen bahçe içi heterojenliğin süreklilik gösterdiğini ortaya koymuştur. Bulgular, sürekli damla sulama koşullarında dahi taç vigor dinamiklerinin atmosferik zorlamalar tarafından güçlü biçimde yönlendirildiğini göstermektedir. Uydu tabanlı bitki örtüsü izleme verilerinin gecikmeli iklim göstergeleriyle bütünleştirilmesi, bahçelerin iklim duyarlılığının değerlendirilmesi ve uyarlanabilir sulama zamanlamasının desteklenmesi açısından sağlam bir çerçeve sunmaktadır. Bu yaklaşım, artan iklim değişkenliği koşullarında çok yıllık meyve üretim sistemlerinde sürdürülebilir su kaynakları yönetimine katkı sağlamaktadır.