CBS, Çok Kriterli Karar Verme Analizi Ve Bulanık Mantık Yöntemleriyle Sinop İlinde Sel Ve Taşkın Çoklu Afet Risk Maruziyet Analizi

Özet

Sel olayı aşırı yağışlarla beraber akarsu yatağındaki ani  ve aşırı su seviyesinin yükselmesini belirtirken, taşkın olayı ise akarsu yatağından yükselen suyun çevresine yayılmasını ve sular altında bırakılmasını ifade eder. Akarsu havzalarında artan nüfusun ihtiyaçlarını gidermek amacıyla gelişigüzel biçimde yapılan meskenler sel ve taşkına maruz kalan insan sayısını artırırken, mal varlıklarının da daha fazla zarar görmesine sebep olmaktadır.

Bu çalışmada son zamanlarda iklim değişikliğinin de etkisiyle sel ve taşkın afetlerine maruz kalan Sinop ilinin sel ve taşkın afetlerine karşı risk maruziyetleri Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), çok kriterli karar verme analizleri ve bulanık mantık yöntemleriyle tespit edilmiştir. Duyarlılık değerlerinin belirlenmesinde eğim, yağış, akarsuya uzaklığı, bakı ve arazi kullanımı gibi farklı parametreler kullanılmıştır. Parametrelerin üyelik fonksiyonları araştırma sahasının niteliklerine ve literatür araştırmasına göre atanmıştır. Çakıştırma işlemi ise GAMMA ve AND operatörleri vasıtasıyla gerçekleştirilmiştir.

Araştırmadan sel, taşkın ve bütünleşik sel ve taşkın risk maruziyet değerleri haritaları elde edilmiştir. Risk maruziyet değerleri sel ve taşkın tehlikesine karşı yüksek, orta ve düşük duyarlılık alanlarını belirtmektedir. Akarsuya yakın ve düşük eğimli alanlarda taşkın risk maruziyetinin belirgin biçimde arttığı gözlemlenmektedir. Arazi kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan yerleşim alanlarının yüksek risk sınıfında yer alması, bu alanlarda önlem alınması ihtiyacını doğurmaktadır.

Elde edilen bulgular, Sinop ilinde sel ve taşkın risk maruziyetinin mekânsal olarak homojen dağılmadığını, eğimli ve yüksek alanlarda havza ve vadi tabanlarında yoğunlaştığını belirtmektedir.