Kentsel Balkonların Sürdürülebilir Üretim Mekânlarına Dönüşümü: Veriye Dayalı Modüler Tasarım ve Organik Gıda Yetiştiriciliği

Özet

Kentsel yaşamda artan yapılaşma ve sınırlı yeşil alanlar, bireylerin doğayla kurduğu ilişkiyi zayıflatmakta ve yaşam kalitesi üzerinde olumsuz etkiler oluşturmaktadır. Bu bağlamda balkonlar, kentsel konutlarda doğayla temas kurulabilecek en erişilebilir mikro mekânlar olmasına rağmen çoğunlukla işlevsel olmayan biçimlerde kullanılmaktadır. Bu çalışma, balkonların sürdürülebilirlik odaklı bir yaklaşımla üretken mekânlara dönüştürülebileceğini ortaya koymayı ve kullanıcı ihtiyaçlarına dayalı bir modüler tasarım önerisi geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında Türkiye genelinde yedi coğrafi bölgeyi kapsayan toplam 462 katılımcı ile anket çalışması gerçekleştirilmiş; elde edilen veriler doğrultusunda balkon kullanım alışkanlıkları, işlevsel ihtiyaçlar, psikolojik ve sosyal etkiler ile davranışsal eğilimler analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin güvenilirliği test edilmiş ve istatistiksel analizler ile değişkenler arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. Bulgular, katılımcıların balkonları aktif olarak kullandığını ve bu alanların işlevselliğinin artırılmasına yönelik güçlü bir talep bulunduğunu göstermektedir. Özellikle balkonların psikolojik rahatlama, doğayla bağ kurma ve yaşam kalitesini artırma açısından önemli bir rol oynadığı belirlenmiştir. Ayrıca kadın katılımcıların balkon kullanımı ve bitki yetiştiriciliğine yönelik eğilimlerinin daha yüksek olduğu, balkon kullanım sıklığı arttıkça işlevsel ve donanımsal beklentilerin de yükseldiği tespit edilmiştir. Bölgesel farklılıkların da balkon kullanımına ve beklentilere etki ettiği görülmüştür. Bu bulgular doğrultusunda geliştirilen modüler balkon tasarımı; bitki yetiştirme, depolama, oturma ve sosyal kullanım gibi farklı işlevleri bir araya getirerek esnek ve uygulanabilir bir model sunmaktadır. Sonuç olarak çalışma, balkonların yalnızca yardımcı mekânlar değil, sürdürülebilir yaşamın bir parçası olarak üretken, ekolojik ve kullanıcı odaklı alanlara dönüştürülebileceğini ortaya koymaktadır.