Farklı Dozlarda Uygulanan Saponin Ekstratının Salvia Officinalis Tohumlarının Çimlenmesinde Etkilerinin Belirlenmesi

Özet

Bu araştırma, farklı dozlarda uygulanan saponin ekstraktının Salvia officinalis L. (tıbbi adaçayı) tohumlarının çimlenme performansı ve erken fide gelişimi üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Fizyoloji Laboratuvarında gerçekleştirilmiştir. Denemede kontrol, hidropriming, hidropriming + %1,25 saponin, hidropriming + %2,5 saponin ve hidropriming + %5 saponinolmak üzere toplam beş farklı uygulama değerlendirilmiştir. Tohumlar 25 °C’de 14 gün süreyle inkübasyona bırakılmış; çimlenme oranı, çimlenme hızı, çimlenme indeksi, çimlenme enerjisi, ilk yedi gün çimlenme oranı, ortalama çimlenme süresi, G-50 değeri, kök uzunluğu ve kök kalınlığı gibi parametreler incelenmiştir. Araştırma sonuçları, artan saponinkonsantrasyonunun adaçayı tohumlarının çimlenme ve erken fide gelişimini önemli düzeyde baskıladığını ortaya koymuştur. En yüksek çimlenme oranı (%56,67), çimlenme hızı (1.08), ilk yedi gün çimlenme oranı (%40) ve kök uzunluğu (40.17 mm) kontrol uygulamasında belirlenmiştir. Özellikle %5 saponin uygulamasında çimlenmenin tamamen inhibe olduğu tespit edilmiştir. Hidropriming uygulaması bazı parametrelerde erken çimlenmeyi teşvik etmiş olsa da, saponinuygulamalarının doz artışına bağlı olarak fitotoksik etki oluşturduğu belirlenmiştir. Korelasyon ve temel bileşenler analizi (PCA) sonuçları, çimlenme parametreleri arasında güçlü ilişkiler bulunduğunu ve yüksek saponin dozlarının biyolojik sistem üzerinde genel bir baskılayıcı etki meydana getirdiğini göstermiştir. Sonuç olarak, yüksek konsantrasyondaki saponin uygulamalarının Salvia officinalistohumlarında çimlenmeyi ve fide gelişimini inhibe ettiği; buna karşılık saponinlerin doğal kaynaklı biyolojik düzenleyici veya biyolojik herbisit potansiyeli taşıyabileceği değerlendirilmiştir.