Turkish Salmon versus Global Salmon: The Microplastic Threat to Food Security

Özet

Küresel su ürünleri yetiştiriciliğinin kritik bir bileşeni olan somon üretimi, düşük karbon ayak izine sahip ve yüksek besleyici değerde bir hayvansal protein kaynağı sağlayarak küresel gıda güvencesinin korunmasında hayati bir rol oynamaktadır. Son yıllarda, Karadeniz'de yetiştirilen "Türk Somonu" (Oncorhynchus mykiss), uluslararası deniz yetiştiriciliğinde bir güç merkezere dönüşerek ciddi bir ekonomik büyüme sağlamış ve küresel su ürünleri ticaretinde kendini birinci sınıf, son derece rekabetçi bir alternatif olarak konumlandırmıştır. Ancak, hızla büyüyen bu endüstri, Atlantik'te üretilen ve geleneksel olarak kabul görmüş küresel somon türlerine (Salmo salar) kıyasla benzersiz ekolojik zorluklarla karşı karşıyadır. Bu çalışma, söz konusu iki yetiştiricilik modelinin gıda güvencesi üzerindeki etkilerini mikroplastik (MP) kontaminasyonu perspektifinden değerlendirmektedir.Son spektroskopik incelemeler (ATR-FTIR), iki tür arasında MP bolluğu ve polimer profilleri açısından belirgin farklar olduğunu ortaya koymaktadır. İlgi çekici bir şekilde, yetiştiği deniz ortamının yüksek antropojenik baskısına rağmen Türk somonu,  balık etinin gram olarak 1.38±0,31  adet mikroplastik yükü ile küresel Atlantik somonunun (ortalama 3.94 ±0,72 adet/gr) altında bir kontaminasyon seviyesi sergilemektedir. Bu farklılık büyük ölçüde Türk somonunun daha kısa olan üretim döngüsüne ve Atlantik somonunun, ağır naylon ağ kafesler ile ticari yem formülasyonları gibi zamanla bozunan endüstriyel marikültür ekipmanlarına daha uzun süre maruz kalmasına bağlanmaktadır. Türk somonunda tespit edilen parçacıklar ağırlıklı olarak 100 µm'den küçük polipropilen (PP) ve polietilen (PE) lifleriyle karakterize edilirken, Atlantik somonu çiftlik altyapısıyla ilişkili yapısal polimerlerin daha yüksek konsantrasyonlarını barındırmaktadır.Gıda güvencesi açısından, gastrointestinal sistemin genellikle insan tüketiminden önce uzaklaştırılması doğrudan parçacık alımını en aza indirse de, asıl risk hücresel translokasyon, biyoakümülasyon ve mikroplastiklerin toksikolojik vektörler olarak hareket etme eğiliminde yatmaktadır. Türk somonunun, bölgesel gıda güvencesinin giderek daha hayati bir sütununu ve yüksek talep gören bir ihracat emtiasını temsil ettiği göz önüne alındığında, daha düşük mikroplastik birikim seviyeleri onun güvenli ve birinci sınıf bir protein kaynağı olarak konumunu daha da güçlendirmektedir. Bu karşılaştırmalı analiz, lokal deniz ortamlarının farklı MP dinamikleri getirmesine rağmen, proaktif izleme çalışmalarıyla pazar güvenilirliğinin korunabileceğini göstermektedir. Hızla büyüyen bu su ürünleri sektörünün uluslararası itibarını ve uzun vadeli sürdürülebilirliğini korumak amacıyla, ulusal gıda güvencesi politikalarına titiz mikroplastik izleme çerçeveleri entegre edilmelidir.