Azerbaycan’da bulunan Cirsium Mill. türlerinin yayılış alanları ve tıbbi önemi

Özet

Makalenin özeti, Azerbaycan’da yaygın olarak bulunan Asteraceae familyasına ait Cirsium Mill. cinsinin türlerinin coğrafi yayılış alanları, ekolojik özellikleri ve tıbbi önemi üzerinde durmaktadır. Aynı zamanda bu cinse ait türlerin korunması ve sürdürülebilir kullanımı da ele alınmaktadır. Problem: Cirsium Mill., Azerbaycan’da yaygın tıbbi bitkilerden biri olup biyolojik çeşitliliğin önemli bir parçası olarak kabul edilir. Bu türler genellikle etek bölgelerinde, çayırlarda, yarı çöllerde ve yol kenarlarında yayılış gösterir. Özellikle Küçük Kafkasya, Büyük Kafkasya, Taliş bölgesi ve ova alanlarında bulunur. Yüksek dağlık alanlarda ise kayalık ve çakıllı bitki örtüsünde görülür. Kayalık alanlarda bireylerin seyrek dağılımı zayıf bitki örtüsüne neden olur. Çalışmalar, bu türlerin flavonoidler, alkaloidler, uçucu yağlar ve antioksidan maddeler açısından zengin olduğunu göstermektedir. Halk tıbbında kök, yaprak ve tohumları karaciğer, safra yolları, sindirim ve iltihap hastalıklarının tedavisinde kullanılmaktadır. Yöntem: Arazi çalışmaları ve karşılaştırmalı morfolojik analizler, özellikle Cirsium tricholoma, Cirsium rhizocephalum ve Cirsium frickii türleri üzerinde Küçük ve Büyük Kafkasya’nın dağlık bölgelerinde yapılmıştır. Türlerin ekolojik ve tıbbi özelliklerinin belirlenmesinde herbaryum materyalleri ve fitokimyasal analizlerden yararlanılmıştır. Sonuç: Bulgular, bu türlerin subalpin ve alp çayır ekosistemlerine uyum sağladığını ve flavonoid, alkaloid ve fenolik bileşikler gibi biyolojik aktif maddeler nedeniyle önemli farmakolojik potansiyele sahip olduğunu göstermektedir. Sonuç: Çalışma, Cirsium Mill. türlerinin Azerbaycan florasında ekolojik açıdan önemli rol oynadığını, tıbbi değer taşıdığını ve korunarak sürdürülebilir şekilde kullanılmasının gerekli olduğunu vurgulamaktadır.